Ngay lúc này, hàng triệu hộ kinh doanh đang đứng trước một bước ngoặt lớn nhất trong nhiều năm qua. Thuế khoán sẽ chính thức bị xóa bỏ từ ngày 01 01 2026, đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh không còn nộp thuế theo mức ấn định nữa, mà phải tự kê khai theo doanh thu thực tế.
Nghe thì đơn giản, nhưng đi kèm là một thay đổi sâu hơn: chế độ kế toán và sổ sách dành cho hộ, cá nhân kinh doanh cũng đang được Bộ Tài chính xây dựng lại. Dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán mới, thay thế Thông tư 88 2021 TT BTC, đang được lấy ý kiến rộng rãi. Và tại buổi sinh hoạt chuyên đề định kỳ tháng 11 của HTCAA, rất nhiều chuyên gia thuế, kế toán đã góp ý thẳng thắn để Thông tư này vừa đúng luật, vừa “dễ thở” cho hộ kinh doanh.
Bài viết này giúp bạn nắm rõ những điểm cốt lõi trong dự thảo, các góp ý đáng chú ý, và đặc biệt là hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì từ bây giờ để không bị động khi chính sách có hiệu lực.
1️⃣ Bức tranh lớn: Từ 2026 thuế khoán chấm dứt, hộ kinh doanh phải tự kê khai
Theo quy định mới, từ ngày 01 01 2026, thuế khoán chính thức bị xóa bỏ. Tất cả hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai, tự tính, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế phát sinh.
Điều này kéo theo các yêu cầu mới về chứng từ, hóa đơn và ghi chép sổ sách. Dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán đang bám sát định hướng này:
- Nâng cao tính minh bạch
- Chuẩn hóa dữ liệu doanh thu
- Giảm dần phụ thuộc vào ấn định của cơ quan thuế
- Khuyến khích hộ kinh doanh từng bước tiến lên chuẩn quản trị như doanh nghiệp
Thông điệp chung là rõ ràng: muốn kinh doanh bền vững, hộ kinh doanh phải có sổ sách rõ ràng và dữ liệu đáng tin cậy.
2️⃣ Dự thảo Thông tư chia hộ kinh doanh theo 3 nhóm doanh thu
Theo chia sẻ của ông Lê Văn Sơn, Trưởng Ban đào tạo HTCAA, dự thảo mới phân loại hộ, cá nhân kinh doanh theo quy mô doanh thu hằng năm và yêu cầu sổ sách tương ứng.
Nhóm 1: Doanh thu từ 200 triệu đồng một năm trở xuống
Đây là nhóm không chịu thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy vậy, dự thảo vẫn yêu cầu:
- Hộ kinh doanh phải sử dụng sổ chi tiết doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo mẫu S1a HKD
- Ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh
- Nộp báo cáo 2 lần mỗi năm
Tức là dù được miễn thuế, hộ vẫn phải ghi sổ doanh thu để cơ quan thuế có dữ liệu quản lý.
Nhóm 2: Doanh thu trên 200 triệu đồng đến dưới 3 tỷ đồng một năm
Nhóm này chuyển sang kê khai thuế theo doanh thu thực tế. Dự thảo hướng tới việc:
- Ghi sổ doanh thu theo mẫu
- Sử dụng hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn điện tử tùy phương pháp thuế
- Không yêu cầu sổ phức tạp như doanh nghiệp
Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm
Đây là nhóm hộ kinh doanh quy mô lớn, quản lý chặt hơn. Dự thảo quy định 2 trường hợp:
Trường hợp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp và thuế TNCN theo thu nhập tính thuế
- Hộ phải mở thêm sổ S2a HKD và S3a HKD
- Theo dõi doanh thu, chi phí
- Chi phí được trừ phải tuân thủ quy định thuế
Trường hợp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ
- Hộ phải dùng đến 4 mẫu sổ, bao gồm cả sổ vật liệu hàng hóa sản phẩm và sổ thu chi tiền
- Đồng thời bắt buộc mở tài khoản ngân hàng riêng để tách bạch thu chi cá nhân và hộ kinh doanh
3️⃣ Góp ý nổi bật của HTCAA: Giảm sổ, tăng dữ liệu số
Tại buổi sinh hoạt HTCAA, nhiều đại lý thuế và chuyên gia đồng thuận rằng: dự thảo đã đi đúng hướng, nhưng vẫn cần cải tiến mạnh tay để phù hợp thực tế.
– Với nhóm doanh thu dưới 200 triệu
Các chuyên gia đề nghị:
- Không nên bắt hộ ghi sổ thủ công nặng nề
- Nên ưu tiên dữ liệu số, hóa đơn điện tử, phần mềm ghi nhận doanh thu
- Từ đó giảm chi phí tuân thủ, tránh tạo áp lực cho nhóm nhỏ nhất
Lý do rất thực tế: nhóm này quy mô nhỏ, chủ yếu mưu sinh. Nếu thủ tục rườm rà, họ dễ bỏ cuộc hoặc né tránh.
– Với nhóm doanh thu 200 triệu đến dưới 3 tỷ
Góp ý rõ ràng là:
- Chỉ cần áp dụng tỷ lệ phần trăm thuế trên doanh thu
- Không cần lập nhiều sổ kế toán
- Vì cơ sở tính thuế chủ yếu là doanh thu từ hóa đơn bán ra
Nói đơn giản, hộ trong nhóm này cần một hệ thống ghi nhận doanh thu chuẩn và minh bạch là đủ.
– Với nhóm trên 3 tỷ
Nhiều ý kiến đề nghị mẫu sổ cần thể hiện rõ việc:
- Phân loại chi phí
- Theo dõi tiền lương, khấu hao tài sản cố định
- Phân bổ công cụ dụng cụ
Bởi vì khi tính thuế TNCN theo thu nhập tính thuế, chi phí hợp lý ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp.
4️⃣ Vướng mắc lớn: Hàng tồn kho và hóa đơn đầu vào trước thời điểm chuyển đổi
Một nội dung làm nhiều hộ kinh doanh “đau đầu” là: hàng tồn kho có từ trước khi kê khai thì ghi nhận ra sao, khi không có đầy đủ hóa đơn?
4.1 Quan điểm của cơ quan thuế
Ông Lê Văn Sơn cho biết cơ quan thuế nhấn mạnh: Nếu hàng hóa không phải nhập lậu, giả, gian, hộ cứ yên tâm. Ngành thuế sẽ có hướng dẫn cụ thể để ghi nhận tồn kho hợp lệ
4.2 Đề xuất thực tiễn từ HUBA
Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc HUBA đề xuất một phương án khả thi: Hộ kinh doanh có thể thuê đơn vị thẩm định giá để xác định giá trị hàng tồn kho đầu vào. Chứng thư thẩm định giá sẽ làm căn cứ ghi nhận giá vốn
Trong trường hợp mặt hàng quá nhiều, nhỏ lẻ, chi phí thẩm định quá cao, ông Nghĩa gợi ý: Hộ có thể mua hóa đơn của cơ quan thuế và kê khai nộp thuế theo tỷ lệ 1,5 phần trăm
Đây là giải pháp thực tế, giúp hộ có “đường xử lý” thay vì bị kẹt giữa quy định và hiện trạng.
5️⃣ Bán hàng online, sàn thương mại điện tử và bài toán thông tin người mua
Một băn khoăn nóng khác là: hộ kinh doanh bán qua sàn TMĐT thường không có thông tin người mua cuối cùng, vì sàn giấu dữ liệu. Trong khi trách nhiệm xuất hóa đơn lại thuộc về người bán.
Các chuyên gia HTCAA góp ý:
- Với hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, không nhất thiết phải có đủ thông tin người tiêu dùng cuối cùng như hóa đơn truyền thống, phù hợp định hướng tại Nghị định 70 2025 NĐ CP
- Cần hướng dẫn rõ hơn cho trường hợp hộ bán cả online và offline, nhiều mức thuế suất khác nhau, để việc tách doanh thu không trở thành gánh nặng
Điểm quan trọng ở đây là: thông tư phải tháo gỡ, không tạo thêm rào cản cho thương mại điện tử.
6️⃣ Dự thảo mới đang hướng tới điều gì?
Tổng hợp lại, dự thảo Thông tư chế độ kế toán mới cho hộ kinh doanh có các điểm “đinh” sau:
- Giảm số lượng sổ kế toán xuống tối đa 4 sổ
- Thiết kế theo hướng tự khai tự nộp, thay vì thuế khoán
- Khuyến khích hoặc hỗ trợ phần mềm kế toán miễn phí hoặc chi phí thấp
- Từng bước bắt buộc hóa đơn điện tử với hộ doanh thu từ 1 tỷ đồng một năm trở lên hoặc thuộc nhóm ngành nghề cụ thể
Nói cách khác, Thành công của chính sách nằm ở chỗ hộ kinh doanh có thể làm được, làm dễ và làm thật.
Nếu bạn đang là hộ kinh doanh và còn mơ hồ về doanh thu của mình thuộc nhóm nào, cần sổ gì, phải bắt đầu từ đâu?
Nhắn Hoàng Lê để được đội ngũ tư vấn 1:1 lộ trình phù hợp với ngành nghề và quy mô của bạn!
7️⃣ Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì từ bây giờ để không bị động?
Chính sách còn đang ở giai đoạn dự thảo, nhưng thời gian không còn nhiều. Dưới đây là 5 việc bạn nên làm ngay:
7.1 Rà soát doanh thu thực tế
- Tổng hợp doanh thu từ sổ bán hàng, tài khoản ngân hàng, POS, kênh online
- Ước tính doanh thu cả năm để xác định mình thuộc nhóm nào
7.2 Làm quen với việc ghi nhận doanh thu hằng ngày
Dù có phần mềm hay chưa, việc ghi nhận đều đặn sẽ giúp hộ:
- Biết dòng tiền thật
- Tránh chênh lệch lớn khi cơ quan thuế đối chiếu
- Tự tin khi kê khai
7.3 Tập thói quen lấy và lưu chứng từ đầu vào
- Tồn kho, giá vốn, chi phí hợp lý đều cần chứng từ.
- Không cần cầu kỳ, nhưng có gì lưu nấy, nhất là với nhóm doanh thu lớn.
7.4 Mở tài khoản ngân hàng tách bạch cho hoạt động kinh doanh
- Đây là yêu cầu bắt buộc với nhóm lớn, và là thói quen tốt với mọi nhóm.
- Dòng tiền rõ ràng sẽ giảm rủi ro khi kiểm tra.
7.5 Chuẩn bị sẵn tâm thế chuyển đổi sang hóa đơn điện tử
- Ai làm sớm sẽ đỡ sốc.
- Ai chờ đến sát 2026 mới làm sẽ rất dễ gián đoạn hoạt động.
8️⃣ Hoàng Lê đồng hành cùng hộ kinh doanh như thế nào?
Hoàng Lê – Kiến tạo giá trị , đồng hành phát triển
Chúng tôi hiểu, hộ kinh doanh không cần lý thuyết dài dòng, mà cần một cách làm đơn giản, đúng luật và ít rủi ro nhất.
Các dịch vụ Hoàng Lê đang hỗ trợ hộ kinh doanh:
- Tư vấn xuất hóa đơn điện tử và quy trình bán hàng chuẩn
- Kê khai thuế GTGT và TNCN theo đúng nhóm doanh thu
- Thiết lập sổ sách doanh thu chi phí tối giản theo dự thảo mới
- Dịch vụ kế toán thuế trọn gói cho hộ kinh doanh
- Tư vấn chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp khi đủ điều kiện
2026 sẽ là năm bản lề. Ai chuẩn bị từ bây giờ sẽ đi rất nhẹ, ai chần chừ sẽ gánh rất nặng.
Nếu bạn cần một lộ trình rõ ràng, làm đâu chắc đó, và có người kèm sát từng bước
👉 Liên hệ Hoàng Lê ngay hôm nay để được tư vấn đúng nhu cầu, đúng ngành nghề, đúng quy mô.
Hoàng Lê luôn ở đây, như một người bạn đồng hành đáng tin cậy trên hành trình kinh doanh minh bạch và bền vững.
Theo: Tạp chí Kinh Tế – Tài chính
Nhắn Hoàng Lê để được đội ngũ tư vấn miễn phí lộ trình phù hợp với ngành nghề và quy mô của bạn!
