Nếu bạn đang là chủ hộ kinh doanh và dự định từ 1 tháng 1 năm 2026 chuyển sang cơ chế kê khai rõ ràng hơn, có một chi tiết rất dễ “vấp” nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp: tiền lương của chủ hộ và thành viên hộ kinh doanh dự kiến không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế theo phương pháp thu nhập.
Nghe có vẻ “nhỏ”, nhưng trong thực tế, đây lại là khoản nhiều hộ hay hạch toán nội bộ để phản ánh công sức vận hành. Khi chính sách siết chặt, chỉ cần ghi nhận sai hoặc thiếu chứng từ, rủi ro không chỉ là bị loại chi phí, mà còn có thể bị buộc chuyển phương pháp tính thuế.
Hoàng Lê tóm lược nhanh, dễ hiểu, để bạn kịp chuẩn bị trước khi bước vào giai đoạn 2026 với nhiều thay đổi.
1️⃣ Dự thảo đang nói gì và vì sao hộ kinh doanh nên chú ý ngay
Theo nội dung được đề cập, Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo nghị định về quản lý thuế với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo trình tự rút gọn, định hướng áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.
Trọng tâm của dự thảo nằm ở 3 nhóm vấn đề mà hộ kinh doanh quan tâm nhất
- Ngưỡng doanh thu để xác định nghĩa vụ thuế
- Cách tính thuế khi doanh thu vượt ngưỡng
- Quy định về chi phí được trừ, không được trừ khi tính thuế theo thu nhập
Điểm “nóng” nhất đang gây chú ý chính là danh mục chi phí không được trừ, trong đó có lương của chủ hộ và thành viên hộ.
2️⃣ Khi nào được miễn thuế, khi nào phải nộp thuế
Dự thảo nêu rõ mốc doanh thu rất quan trọng
✅ Doanh thu từ 500 triệu đồng một năm trở xuống
- Hộ kinh doanh thuộc nhóm này không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.
- Tuy nhiên, vẫn cần thông báo doanh thu thực tế cho cơ quan thuế chậm nhất ngày 31 tháng 1 hằng năm.
✅ Doanh thu trên 500 triệu đồng một năm
Hộ kinh doanh bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế, trong đó
- Thuế GTGT: tính theo phương pháp trực tiếp, tỷ lệ phần trăm trên doanh thu
- Thuế TNCN: có thể tính theo thu nhập tính thuế tùy nhóm doanh thu và phương pháp lựa chọn
Điều này dẫn đến một “điểm rơi” rất thực tế: từ 2026, không chỉ bán được nhiều hơn, mà bạn phải quản trị chứng từ tốt hơn.
3️⃣ Hai con đường tính thuế TNCN và điểm cần chọn đúng ngay từ đầu
Với nhóm doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỉ đồng, dự thảo cho phép hộ kinh doanh lựa chọn một trong hai phương pháp
1) Nộp theo thu nhập tính thuế
- Thu nhập tính thuế bằng doanh thu trừ chi phí hợp lệ
- Sau đó nhân thuế suất 15% hoặc 17% hoặc 20% tùy mức doanh thu theo quy định đề xuất
2) Nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu
- Tính theo tỷ lệ phần trăm trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng, mức dao động từ 0,5% đến 5% tùy ngành nghề
Lưu ý rất quan trọng
- Phương pháp tính thuế được áp dụng ổn định trong 2 năm liên tiếp. Nghĩa là đã chọn thì nên chọn đúng, vì sửa sai không chỉ tốn công mà còn dễ phát sinh giải trình.
👉 Gợi ý thực tế từ Hoàng Lê
Nếu bạn chưa có thói quen lấy hóa đơn đầu vào, chưa tách bạch dòng tiền và chưa có hệ thống ghi chép chi phí bài bản, việc chọn phương pháp theo thu nhập có thể khiến bạn “đuối” ngay từ quý đầu.
4️⃣ Chi phí được trừ và điều kiện bắt buộc để chi phí “được công nhận”
Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc
- Chi phí được trừ là khoản chi thực tế phát sinh liên quan hoạt động kinh doanh và phải có hóa đơn chứng từ hợp pháp
- Đặc biệt, với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên
- Muốn được trừ, bắt buộc có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt
Đây là nơi nhiều hộ kinh doanh gặp “nỗi đau” vì thói quen thanh toán tiền mặt, mua hàng không hóa đơn, hoặc chứng từ thiếu đồng bộ.
5️⃣ Danh mục chi phí không được trừ: Vì sao “lương chủ hộ” là điểm nhạy
Dự thảo liệt kê các nhóm chi phí không được trừ, trong đó nổi bật gồm
-
Chi không liên quan đến kinh doanh hoặc không có hóa đơn chứng từ hợp pháp
-
Các khoản đã hạch toán nhưng thực tế không chi trả hoặc không có chứng từ thanh toán
-
Khấu hao tài sản vượt mức quy định hoặc khấu hao tài sản không dùng cho kinh doanh
-
Các khoản tiền phạt vi phạm hành chính, vi phạm hợp đồng, tiền bồi thường do lỗi của hộ kinh doanh
-
Tiền lương trả cho chủ hộ và các thành viên hộ kinh doanh dự kiến không được tính vào chi phí giảm thuế
💬 Vì sao quy định này tạo tranh luận?
Nhiều hộ đang vận hành như một doanh nghiệp nhỏ, có phân công, có “lương nội bộ”. Nhưng về bản chất pháp lý, hộ kinh doanh gắn với cá nhân, nên cơ quan quản lý có xu hướng loại khoản này để tránh “đẩy chi phí” làm giảm thu nhập chịu thuế.
Điều quan trọng không phải là đúng hay sai cảm tính, mà là
- Nếu bạn tính thuế theo thu nhập, bạn phải chuẩn hóa cách ghi nhận chi phí theo đúng khung pháp lý.
6️⃣ Rủi ro lớn nhất: Không chứng minh được chi phí thì có thể bị buộc đổi phương pháp
Một đoạn cảnh báo rất đáng chú ý trong nội dung được nêu: Với hộ kinh doanh đã chọn phương pháp tính theo thu nhập, nếu không đáp ứng điều kiện hóa đơn chứng từ để xác định chi phí được trừ, các khoản chi đó sẽ bị loại.
Khi chi phí bị loại nhiều, hệ quả thường thấy là
- Thu nhập tính thuế tăng
- Số thuế phải nộp tăng
- Áp lực giải trình tăng
Thậm chí, dự thảo cũng nêu hướng xử lý
Cơ quan thuế có thể yêu cầu hộ chuyển sang nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu nếu hộ không đáp ứng điều kiện chi phí.
Nói cách khác, bạn không chỉ “mất chi phí”, mà còn có thể “mất quyền chọn” phương pháp đã định.
7️⃣ Hộ kinh doanh nên làm gì ngay hôm nay để giảm rủi ro 2026
Hoàng Lê gợi ý 3 việc ưu tiên, làm càng sớm càng nhẹ đầu
1) Tách bạch tiền cá nhân và tiền kinh doanh
- Mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh, tập thói quen thanh toán không dùng tiền mặt cho khoản chi lớn
2) Chuẩn hóa hóa đơn chứng từ đầu vào
- Làm checklist đơn giản cho các nhóm chi phí chính
- Hàng hóa mua vào, thuê mặt bằng, nhân công, vận chuyển, công cụ dụng cụ, dịch vụ thuê ngoài
3) Rà soát xem mình hợp với phương pháp nào
- Nếu chọn theo thu nhập, bạn phải đủ “nền” chứng từ
- Nếu chưa đủ nền, cân nhắc phương án theo doanh thu để có thời gian chuyển đổi
📣 Nếu bạn muốn được rà soát nhanh mô hình hộ kinh doanh của mình đang thuộc nhóm nào, nên chọn phương pháp nào và cần chuẩn hóa chứng từ ra sao, bạn có thể xem các gói dịch vụ tại website Hoàng Lê hoặc liên hệ để được định hướng bước đầu.
8️⃣ Hoàng Lê có thể đồng hành gì cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp
Tại Hoàng Lê, chúng tôi tập trung cách làm “dễ hiểu, dễ áp dụng, dễ chứng minh”
- Tư vấn thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo đúng ngưỡng doanh thu và phương pháp phù hợp
- Rà soát rủi ro chi phí, hóa đơn chứng từ trước khi kê khai
- Dịch vụ kế toán thuế trọn gói, chuẩn hóa sổ sách theo lộ trình chuyển đổi
- Đồng hành giải trình khi phát sinh truy vấn
👉 Bạn có thể tham khảo dịch vụ tại trang Dịch vụ của Hoàng Lê và chọn gói phù hợp với quy mô hoạt động
✅ Tóm lại: Từ 2026, câu chuyện thuế của hộ kinh doanh không còn chỉ là “nộp bao nhiêu”, mà là “nộp đúng theo chứng từ nào”. Và khi dự thảo đã đặt vấn đề rõ ràng về chi phí không được trừ, đặc biệt là lương chủ hộ, bạn càng nên chuẩn hóa sớm để tránh bước vào năm mới với tâm thế bị động.
Theo: Báo điện tử Pháp Luật thành phố Hồ Chí Minh
📣 Muốn tối ưu thuế hợp pháp và giảm rủi ro khi chuyển đổi sang kê khai từ 2026, Hoàng Lê luôn sẵn sàng đồng hành. Xem dịch vụ tại website Hoàng Lê hoặc liên hệ để được tư vấn nhanh theo trường hợp của bạn.
Liên hệ Hoàng Lê ngay hôm nay để được tư vấn cụ thể!
